Hakediş nasıl hazırlanır? Metrajdan net ödemeye adım adım

Hakediş nedir, neden gerekir?

Hakediş, yapılan işin karşılığında yüklenicinin alacağını gösteren ödeme belgesidir. İş bitince tek seferde değil, dönem dönem düzenlenir. Böylece işveren yapılmayan işe para ödemez, yüklenici de işin sonunu beklemeden nakit akışını sürdürür. Küçük bir ev yaptıran kişi de, yüz daireli bir sitenin müteahhidi de aynı mantıkla çalışır: ne kadar iş yapıldı, bu işin sözleşmedeki bedeli ne, ondan ne düşülecek.

Hakedişin kâğıt üzerindeki gücü sahadaki ölçüye bağlıdır. Metrajı tartışmalı bir hakediş, hesabı doğru olsa bile ödeme gününde sorun çıkarır. Bu yüzden iyi bir hakediş dosyası rakamlardan önce kanıtla başlar: hangi kat, hangi daire, hangi imalat, kim ölçtü, kim onayladı.

Kimin kimden hakedişi olur?

İnşaatta hakediş tek yönlü değildir, zincirin her halkasında ayrı bir hakediş doğabilir.

Kat karşılığı işlerde nakit hakediş yerine daire payı söz konusu olduğundan, ilerlemeye bağlı teslim veya devir planı ayrıca konuşulur. Bu konuya kat karşılığı inşaatta müteahhit takibi rehberinde bakabilirsiniz.

Ara hakediş ve kesin hakediş

Ara hakediş, işin devamı sırasında her dönem sonunda düzenlenen hakedişlerdir. Genellikle aylık yapılır, ancak sözleşme aşamaya bağlı da olabilir (kaba inşaat bitti, cephe bitti gibi). Her ara hakediş, işin başından o güne kadar yapılanı gösterir; önceki hakedişlerde ödenen kısım düşülerek yalnızca bu dönemin farkı ödenir.

Kesin hakediş, iş bittiğinde ve kabul yapıldığında düzenlenen son hakedişte toplam gerçekleşmenin kesinleştirildiği belgedir. Kesin hesapta tüm ara hakedişler, fiyat farkı varsa o, avansın tamamının mahsubu ve teminatın iadesi birlikte bağlanır. Kamu işlerinde bu süreçlerin ayrıntılı bir şartnamesi vardır; özel sektörde ise sözleşme neyi yazıyorsa o geçerlidir. Süre, oran ve usul için güncel mevzuattan ve kendi sözleşmenizden kontrol edin.

Hakediş hesabının mantığı

Hesap dört adımda ilerler. Önce işin ölçülmesi gelir, sonra fiyatla çarpılır, sonra kesintiler düşülür, en sonda vergi tarafı eklenir.

1. Metraj: Dönem içinde yapılan imalat miktarı ölçülür (m², m³, adet, ton). Ölçü yeri, tarihi ve ölçen kişi yazılır.
2. Birim fiyat: Her kalem için sözleşmedeki birim fiyat uygulanır. Sözleşmede olmayan bir iş çıktıysa yeni birim fiyat iki tarafça yazılı olarak kararlaştırılır.
3. Brüt hakediş: Miktar x birim fiyat toplamı alınır. Önceki hakedişlerde ödenen miktarlar çıkarılır.
4. Kesintiler ve net tutar: Avans mahsubu, teminat kesintisi, işverenin verdiği malzeme bedeli ve sözleşmede yazılı diğer kesintiler düşülür. KDV ve damga vergisi gibi vergisel kalemler mevzuata ve sözleşme türüne göre ayrıca işlenir.

Avans, teminat ve diğer kesintiler

• Avans mahsubu: Yükleniciye peşin verilmiş avans, hakedişlerden belirli oranlarda geri alınır. Oranı sözleşme belirler.
• Teminat kesintisi: Kalite ve süre güvencesi olarak her hakedişten sözleşmedeki oranda tutulur, işin kabulünden sonra iade edilir.
• İşverenin verdiği malzeme: Çimento, demir gibi malzemeyi işveren sağladıysa bedeli hakedişten düşülür.
• Gecikme ve ceza: Sözleşmede süre ve cezai şart varsa, geciken iş için kesinti yapılabilir.
• Vergiler: Damga vergisi ve KDV tarafı sözleşme türüne göre değişir. Oranlar ve istisnalar zaman zaman güncellendiği için resmi kaynaktan veya mali müşavirinizden teyit edin; bu rehberde sabit bir oran vermiyoruz.

Örnek hesap tablosu (örnek rakamlar)

Aşağıdaki tablo mantığı göstermek için hazırlanmıştır. Tüm rakamlar örnektir, gerçek birim fiyat veya güncel piyasa değeri değildir.

Hakediş dosyasına ne girer?

Sık yapılan hatalar

• Kümülatif ile dönem miktarını karıştırmak, aynı işi iki kez ödemeye yol açar.
• Sözleşme dışı işi yazılı onay almadan yapmak, sonradan alacak olarak savunulamaz.
• Avans mahsubunu unutmak veya yanlış oranlamak, son hakedişte büyük fark çıkarır.
• Birim fiyatı sözleşmedeki tablodan değil hafızadan yazmak.
• Taşeron hakedişini ana hakedişten bağımsız tutmak: müteahhit işverenden almadığı bir işi taşerona ödeyebilir.
• Fiyat farkı hakkını sözleşmede baştan konuşmamak.

Konntaq'ta nasıl yapılır, neresine yardım eder?

Konntaq bir hakediş modülü değildir; hakediş hesaplamaz, hakediş PDF'i üretmez, resmi hakediş formatı sunmaz. Bu hesabı Excel, muhasebe programı veya mali müşavirinizle yapmaya devam edersiniz.

Konntaq'ın katkısı hakedişin dayanağı olan kanıtı sahada üretmesidir. Saha onayı ile iş fotoğraf, belge ve konumla gönderilir, yetkili onaylar veya gerekçeyle geri yollar. İşçilik kayıtlarında meslek bazlı metraj (iç sıva, seramik, şap gibi), ekip adı, kaç kişi geldiği ve iş kalemi başına planlanan ile gerçekleşen miktar tutulur. Kat planı metrajı ise çizimden oda bazlı yaklaşık m² verir; sonuç tahmin aralığıdır, hakediş ölçüsü olarak değil planlama için kullanın. Ay sonunda bu kayıtları hakediş cetveline aktarırken elinizde tarihli, kişi bağlantılı bir iz olur.

Yani Konntaq'ı ödeme hesabı için değil, ilerleme kanıtı için kullanırsınız. Fiyatlar saha şefine ve ustaya gösterilmez; yalnızca müteahhit, müellif ve sorumlu görür. Aboneliğe dair bilgi için fiyatlandırma sayfasına bakabilirsiniz.